Çocuğuma Sorumluluk Nasıl Kazandırırım?/ Uzm. Aile Dan. İrem SARIMAHMUT

    Çocuğuma Sorumluluk Nasıl Kazandırırım?/ Uzm. Aile Dan. İrem SARIMAHMUT

    BÖLÜM I

    Her ebeveyn çocuğunu sorumluluk sahibi olarak yetiştirmek ister. Bu hedefle kendine göre bir yetiştirme tarzı oluşturur. Benimsediği yetiştirme tarzının belirlediği çizgiden çıkmamaya ve kendiyle çelişmemeye özen gösterir. Bu uğurda disiplin sağlamanın normal olduğunu düşünür. Yaklaşımın haklılık payı vardır ama sağlanacak disiplinin nasıl olduğu belirtilmelidir. Bizim bu yazı içinde kastedeceğimiz disiplin anlayışı ılımlı disiplin olacaktır.

    Ebeveynlerin çocuklarına sorumluluk kazandırma sürecinde hedefledikleri temel amaç, çocuklarının otokontrol kazanımı gerçekleştirmesidir. Otokontrol kazanımı her bireyin sahip olması gereken ve bireyselliğini ön plana çıkaran önemli unsurlardandır. Bazen ebeveynler, bu hususta dikkat ederken, ‘özgüven’ çalımına takılabilirler. Öz güven, kişinin her koşulda her şeyi yapabileceğine inanması değil; kendini yeterli hissettiği mevzularda adım atabilme cesaretine sahip olmasıdır. Bu açıdan çocuklara ve yetişkinlere ‘kendine güvenmelisin’ mesajının koşulsuz olmadığı hatırlatılmalı, ancak kişisel adımlarında cesareti kırıcı tutumlarda bulunmamaya dikkat edilmelidir. Otokontrol sistemine sahip olmak, otonom her bireyin önemli bir kişilik özelliğidir.

    Çocuklara otokontrol kazandırma sürecinde, iki önemli husus ön plana çıkar. Birincisi çocuğu kendi öznelliği içerisinde tanıyor olmak, ikincisi çocuğun içinde bulunduğu koşullara göre değerlendiriyor olmaktır. Ebeveynin çocuğunu tanıyor olması, onunla kaliteli vakit geçirmesi ile doğru orantılıdır.

    İkinci unsura yani çocuğu, içinde bulunduğu aile-arkadaş ortamına ve yaş grubuna göre değerlendirmek de, ebeveynlerin çocuğa sorumluluk kazandırma sürecinde dikkat etmesi gereken diğer faktördür.Bu amaçla çocuğun içinde bulunduğu döneme göre yapıp-yapamayacaklarının listesi çıkarılabilir. Bu anlayışa göre gruplandırmalar yaparsak;

    2-3 yaş grubundaki çocukların içinde bulunduğu dönem, çocuğun kendi başına bir şeyler yapma arzusunun oldukça yüksek olduğu bir dönemdir. Bebeklikten çıkmaya başlayan çocuk, neleri yapıp yapamayacağını sınamak ister. Kimi aileler tarafından, çocuklarının daha aktif, daha inatçı olduğunu söyledikleri bu dönem, iki yaş krizi olarak adlandırılır. Çocuk içinse kendiliğinin oldukça yüksek olduğu bu dönemde, çocukların yapmak istediklerine yapabileceği ölçüde izin verilebilir. Bu kimi zaman yemeğini kendi istediği şekilde yemesine, kimi zaman tutmayı istediği şeyi tutmasına izin vermek ya da üstünü giyerken yardım etmesini engellememek olabilir.

    4-5 yaş grubundaki çocuklarda ise dil gelişimi ve beden gelişimi daha artmış olacağından, yapabileceği faaliyetlerin de artmasına müsaade edilmelidir. Çocuk, kendine ait alanların farkına varmalı, oyuncaklarını kendi toplayabilmeli, elini yüzünü yıkamak, dişlerini fırçalamak gibi kişisel bakımının kimi parçalarını kendi üstlenebilmelidir. Bu duruma hevesli olmayan çocuklar, oyun aracılığı ile teşvik edilebilirler. Örneğin oyuncaklarını toplamaktan imtina eden bir çocuk için, oyuncak kutusu biraz uzak mesafeye konularak içine basket atar gibi oyuncakları atmak, oyuncak toplama işini daha eğlenceli bir hale getirebilir. Anne ve babaya ev işlerinde (sofra kurma-toplama, ev tadilatında yapabileceği ölçülerde yardım etme vs.) destek olabilirler.

    6-7 yaş grubu çocuklar ise okul hayatlarının başlaması, sosyalleşme alanlarının artması, ödev sorumlulukları eklenmesi gibi yeni değişimlerle karşı karşıya kalırlar. Bu dönem içerisindeki çocuklar, okula servisle gidiyorlarsa servisin geliş-dönüş saatlerini bilmeli, okula hazırlıklarını kendileri yapabilmelidir. Bunların yanı sıra evde çiçek bakımı konusunda sorumluluk verilebilir. Ya da evcil hayvanlara bakmak, yemlerini vermek gibi sorumluluklar ufak adımlarla çocuklara bırakılabilir.

    8-9 yaş grubu çocuklar okul derslerine katılım, ödevleri tamamlama, sosyal çevre etkileşimi gibi faaliyetleri kendi başına gerçekleştirebilir. Kişisel bakımının bütünü ile kendi ilgilenebilir. Odasının düzenini kendi sağlayabilir ve bu konudaki tercihleri doğrultusunda kararları kendi başına verebilir. Ayakkabısını kendi başına bağlayabilir.

    10-12 yaş grubu çocuklar tek başlarına otobüs-minibüs gibi toplu taşıma araçları ile seyahat edebilir. Ev içi ihtiyaçlara yönelik ve kendi ihtiyaçlarına yönelik alışverişleri gerçekleştirebilir. Kendi tercihleri doğrultusunda kendine uygun hobiler edinebilir. Çocukluğun ilk yıllarında beğenilmek, onay almak önemli olurken; ilerleyen yıllarda sorumlulukları gerçekleştirme başarısı elde etmek daha önemli hale gelir.

    Yazar: Uzman Aile Danışmanı İrem SARIMAHMUT

    Bölüm 2 için tıklayın

    loading...