Çocuğuma Sorumluluk Nasıl Kazandırırım?(Bölüm II)/ Uzm. Aile Dan. İrem SARIMAHMUT

    Çocuğuma Sorumluluk Nasıl Kazandırırım?(Bölüm II)/ Uzm. Aile Dan. İrem SARIMAHMUT

    BÖLÜM II

    Çocuklara sorumluluk kazandırmada dönemlerinin gözetilmesi sürecini dışında, çocuklarına sorumluluk bilinci kazandırmak isteyen ailelerin de üzerine düşen sorumlulukları olduğunu belirtmek gerekir. Bunlardan bir tanesi, çocuğa değerli olduğunu hissettirmektir. Değerli olduğunu hisseden çocuk, hayatı boyunca adım atacağı işlere, sağlam bir temel ile başlamış olur. Taktir etmek ebeveynler için, değer verme göstergesi olarak yapılması gerekenler arasında yer alsa da, bu eylemin sahici olması çocuk için ayrı bir önem taşır. Yani çocuğunuzun halihazırda yapabiliyor olduğu şeylerde, onu tekrar tekrar taktir etmek, kişilik gelişimine çok büyük katkılar sağlamayabilir. Yapılan araştırmalar, gereksiz takdirin motivasyonu düşürdüğünü belirtmektedir. Ancak yerinde yapılan takdirler, davranış tekrarı ya da yeni olumlu davranış geliştirme güdüsü için oldukça teşvik edici olacaktır. Her çocuğun biricikliği göze alındığında, uzun süre boyunca odasını toplama davranışı kazandırmak istediğiniz çocuğunuz, bu kazanımı elde ettiğinde bunu bir pasta ile kutlamak size has bir takdir etme yöntemi olabilir. Sakıncalı olan kısım, bu organizasyonu her oda toplama davranışı sonrasında yapmak zorunda hissetmenizdir. Bir dahaki sefere teşekkür ederek farklı bir taktir yolu tercih edebilirsiniz.

    Çocuğa sorumluluk kazandırma sürecinde önemli olan bir diğer husus da içselleştirmedir. Çocuğunuz, sizin olduğunuz ve olmadığınız alanda ve zamanda da gerçekleştirmesi gereken sorumluluğu gerçekleştiriyor olmalıdır. Bu durum her zaman kontrol dahilinde olmayabilir. Bu oldukça olağandır. Bu yüzden çocuklara sorumluluklarını gerçekleştirme ya da gerçekleştirmeme halinde sonuçlarına razı olma gerçeği de öğretilmelidir. Örneğin servisi kaçıran çocuk, okula otobüs ile gitmek zorunda olduğunu bilmelidir. Ödevini yapmayan, yapmayı unutan çocuk, onun yerine ebeveyni tarafından yapılmış ödev ile okula gidebileceğini düşünmemelidir. Kendine ait sorumlulukları bilmeli  ve sonuçlarını da kabullenebilmelidir. Olgun bir yetişkin olma yolunda bu kazanım oldukça önemlidir.

    Çocuğunu tanıyan, ona değerli olduğunun hissettiren ebeveynin dikkat etmesi gereken bir nokta da aşırılıklardan kaçınmaktır. Kimi zaman bu durum aşırı müdahale etme şeklinde olabilirken, kimi zaman ise müdahalesizlik olabilir. Çocukları ile iyi ilişkiler yapılandıran aileler, önemli kararlarında çocukların onlara yardım etmesi için yüreklendirir, aile yemeklerinde en az bir kere dahi olsa bir arada olmaya çalışır, iltifat etmeyi ihmal etmez ve koydukları kurallara uyma davranışı gösterirler. Zaman zaman çocuklarının çok sıkıştıklarını düşündüklerinde ödevlerine yardım eder ve hayatlarında aktif olarak yer alırlar. Kuralsız evlerde yetişen bireylerin psikolojik gelişiminde sorun olduğuna dair çalışmalara mevcuttur. Yapılan araştırmalar kuralların tutarlı olarak uygulandığı ailelerdeki çocukların benlik saygısının, özgüvenlerinin daha gelişmiş olduğunu gösterir.

    Yaş grupları, kendiliği ve içinde bulunduğu faktörlere göre sorumluluk yüklenen çocuklara, sorumluluk yükleme aşamasında net bilgilendirmeler yapılmalıdır. Açıkça ne yapılması isteniyorsa belirtilmeli, ifadeler muğlakta bırakılmamalıdır. Davranış gerçekleşmediğinde tekrar edilmeli, yapılmasını kolaylaştırmak için yönlendirmeler yapılmalıdır. Örneğin kağıtlara renkli kalemlerle hatırlatma cümlecikleri yazılabilir. Çocuk için bu durum eziyetli bir hal olmaktan çıkarılabilir.

    Ebeveyne düşen sorumluluklardan önemli bir tanesi de model olmaktır. Aileler bu hususta kendileriyle çelişmemelidir. Birbirlerine karşı ya da çocuklarına karşı verdiği sözleri unutmamalı, kısa zamanda gerçekleştirmeye çalışmalı, eğer ertelediği planları var ise ertelediği zaman gerçekleştirmelidir. Çocuğun birçok talebine ‘bir dahaki sefere’ diyen ebeveyn, çocuğunda benzer bir davranışı kanıksamasına neden olduğunun farkında olmalıdır.

    Çocuklar da neleri yapabildiklerini öğrenmek isterler. Kendilerini kanıtlamak açısından bu durum önemlidir. Bir şeyleri gerçekleştirmek, başkalarının onlara değer verdiğini görmek, saygı duyulmak ve onaylanmak isterler. Ama tüm bunlar çok kısa zamanda gerçekleşmeyebilir. Ebeveynlerin bu noktada sabırlı olması gerekmektedir. Sabırlı olması ancak ılımlı disiplin yaklaşımından vazgeçmemesi ebeveyn açısından önemli bir kazanımdır.

    Tüm süreç sonunda destekleyici yanını çocuğundan esirgemeyen, başarısından ötürü çocuğunu alkışlamaktan gocunmayan, olumsuz geri dönüşleri krize çevirmeyen, süreci sabırla ve dengeli bir biçimde takip eden ebeveyn, yalnızca çocuğuna sorumluluk bilinci kazandırmış olmayacak; aynı zamanda kendi iyilik hali için de çok kıymetli ve kalıcı aşamalar kaydetmiş olacaktır.

    Yazar: Uzman Aile Danışmanı İrem SARIMAHMUT

    Bölüm 1 için tıklayın

    loading...