Çocuğunuz Tehdit Altında mı? Siber Zorbalık…

    Çok erken yaşlarda sanal ortamlarla ve sosyal medyayla tanışan çocuklarımız ne yazık ki pek çok tehlikeyle karşı karşıya kalmakta. Zorbalık, taciz ve diğer bilişim suçları çocuklarımızın hayatını kâbusa çevirebilmekte veya gerçek hayatta edinilemeyen beceriler ne- deniyle sosyal medya üzerinden sorunlar çözülmeye çalışılmaktadır. Özellikle son birkaç yıldır okullarımızda siber zorbalık çok yaygınlaşarak çocuklarımızı etkiler hale gelmiştir. Adli vakalar açısından da durum böyledir.

    Çocuklarla beraber ailelere de güvenlik önlemleri öğretilmesi gereklidir. Sosyal medyayı kullanma yaşı, şekli, süresi konularında kuralların olması önem kazanmaktadır.

    Zorbalık, bir grup ya da insanın kasıtlı olarak tekrarlayan bir biçimde diğer bir kişiye ya da gruba karşı acı vermek, korkutmak, sindirmek ya da yıldırmak amacıyla yapılan davranışların tümü olarak tanımlanabilir. Güç dengesizliği, karşısındaki kişinin duygularını önemsememe, kasıt ve süreklilik zorbalığın ayırıcı özelliklerindendir.

    Siber zorbalık ise, bir kişi ya da grubun bir başka ya da gruba zarar verme bilinciyle, bilgi iletişim teknolojilerini kullanarak tekrarladığı davranışlardır. Temel unsurlar zarar verme bilinci ve tekrardır. Sadece bir kez yapılmışsa yani tekrar içermiyorsa siber saldırganlık olarak değerlendirilmektedir.

    Siber zorbalık iki şekilde karşımıza çıkabilir.

    • *Teknik temelli: Uzmanlık ve bilgi gerektirir. Kötü niyetli bilgisayar korsanlarının yapmış olduğu uygulamalar bu gruptadır. Amaç yine zarar vermektir.

    • *İletişim Temelli: Mağdurun kişiliğinin ve duygularının hedef alındığı zorbalık türüdür. Amaç korkutmak, yıldırmak, üzmek veya itibarını zedelemektir. Çocuk ve gençler ağırlıklı olarak iletişim temelli zorbalık yapmakta ve yoğun olarak iletişim temelli zorbalığa maruz kalmaktadırlar.

    En sık görülen siber zorbalık çeşitleri:

    • *İsim takmak, alay etmek

    • *Tehdit etmek – başkalarıyla paylaşılmasını istemediği gerçek bir davranışını ifşa etmek

    • *Gerçek olmayan söylentiler yaymak

    • *Bir kişinin rızası olmadan görüntüsünü yayınlamak ve yaymak

    • *Bir kişinin e-posta şifresini ele geçirerek istenmeyen şeyler yapmak

    • *İkinci sosyal medya hesapları açmak ve küçük düşürücü paylaşımlarda bulunmak,

    • *Oyun şifrelerini ele geçirmek ve istenmeyen değişiklikler yapmak

    • *Bir kişiyi internetteki ortamdan dışlamak

    Tüm dünyada yapılan çalışmaların ortalamasına bakıldığında gençlerin ortalama 1/5 i zorbalık yapmakta, dörtte biri de siber mağdur olmaktadır. Yaşına, sosyo-ekonomik konumuna, eğitim düzeyine, okul başarısına bakmadan tüm çocuklarımızın karşılaşabileceği bir durumdur siber zorbalık.

    Türkiye’de yapılan araştırmalarda ise siber zorbalık yapma oranları %16-48, siber mağdur olma ise % 6-54 arasında değişmektedir. Ve bu dünya ortalamalarının üstündedir. Toplumuzda yüz yüze iletişimin sıkıntılı olduğu, bireylerin sorunlarını çözemediğinin de bir kanıtıdır bu olgu.

    Siber zorbalığı sergileme nedenleri

    • *İntikam alma duygusu

    • *Farklı görüşlerden olanları cezalandırma duygusu

    • *Fiziksel dünyada elde edemediği başarıyı sanal ortamda yakalama arzusu

    • *Popüler olma arzusu

    • *Düşük özgüven ve düşük saygı

    • *Aile içinde yaşanan sorunlar

    • *Akıl sağılığı problemleri

    Mağdurların olaylardan etkilenme dereceleri farklılıklar gösterebilir. İntihar bu konuda kayıtlara geçmiş en kötü etkidir. Ancak okul başarısında düşme, içe kapanma, sosyal olarak izole olma, depresyon görülebilen etkilerdir.

    Siber zorbalığa maruz kalma nedenleri

    • *Fiziksel ve sanal ortamda diğer kişilerle sürtüşme ve çatışma yaşamak

    • *Düşük özgüven ve saygı

    • *İnternetteki güvenlik ayarlarını bilmeme ya da önemsememe

    • *İnternet ortamında kişisel sınırlarını ve mahremiyetini koruyamama

    • *Mağdur olmayı tercih etme (Kişilik gelişimlerindeki sıkıntılar nedeniyle)

    Ancak mağdurluk ve zorbalık aslında farklı sorunların yüzeye vurmuş halidir. Bu konuda ülkemizde yazılmış en önemli bilimsel çalışma olan benim de bu bilgileri derlediğim Doç Dr. Tolga ARICAK’IN “ SİBER ÂLEMİN AVATAR ÇOCUKLARI” eğitimciler ve anne babalar tarafından mutlaka okunması gereken bir kitaptır. Kitapta bu konuyla beraber internet ve sosyal medyanın çocuklarımıza etkileri ayrıntılı bir şekilde aktarılmıştır.

    Berna Nazik KOSEOGLU
    Psikolojik Danışman/ Aile Danışmanı
    bernanazik@gmail.com

    Kaynak. DOÇ. DR. TOLGA ARICAK

    -Akran Zorbalığı Atölye Çalışması