Çocuklarda Bilişsel Gelişim ve Ahlak Gelişimi

    Çocuklarda Bilişsel Gelişim ve Ahlak Gelişimi
    336x280 Reklam Alanı !

    Ahlak gelişimi, bireyin ve toplumun değer yargılarını benimseyerek içinde bulunduğu çevreye uyumunu ve kendi değer yargılarını oluşturmasını amaçlayan bir süreç olarak tanımlanır. Ahlak gelişimi aynı zamanda bireyin küçük yaşlardan itibaren toplum tarafından kabul edilen ya da beğenilen şeyleri yapmasıdır. Bilişsel gelişim ise
    İnsanın dünyayı algılamaya ve anlamaya yönelik zihinsel etkinliklerinin gelişmesi ve daha etkili hale gelmesidir. Çocuğun çevreden gelen bilgilere göre davranışlarını şekillendirmesi de ahlak kurallarına temel olur. Piaget bu alanda çalışan ilk araştırmacılardandır. Piaget “Düşünme nasıl gerçekleşiyor ?” sorusuna cevap ararken
    bütün çocukların aynı aşamalardan geçerek, benzer hataları yaptıklarını ve sorunlara benzer çözümler bulduklarını belirmektedir. Piaget özellikle çocukların yaptıkları yanlışlarla ilgilenmiş ve bu yanlışların tesadüfi olmadığını düşünmüştür.
    Örneğin Piaget’in bilişsel modelinde de uyguladığı gibi 2 ile 5 yaş arası çocukların eşit miktarda sıvı bulunan iki kaplardaki sıvıdan birinin daha ince bir bardağa aktarıldığında gösterdikleri tepki sıvının arttığı yönünde olmuştur. Piaget ahlak gelişiminin bilişsel gelişimle paralel olduğunu savunmuştur ve o çocukların doğru ya da yanlışa ilişkin yargıları yorumlama biçimlerinin yaşlara göre değişiklik gösterir olgusunu benimiştir. Piaget, farklı yapısal özellikler gösteren dört temel bilişsel gelişim dönemi belirtmiştir. Bunlar sırasıyla;

    1. Duyusal-Devinim Dönemi (doğum, iki yaş arası)

    2. İşlem-Öncesi Dönemi (iki-yedi yaş arası)

    3. Somut İşlemler Dönemi (yedi-on bir yaş arası)

    4. Soyut İşlemler Dönemi (on bir yaş ve ötesi)

    1. DUYGUSAL DEVİNİM DÖNEMİ (0-2 YAŞ)

    Piaget bu dönemde yaşamın ilk iki yılını incelemiş ve bebeğin belli aşamalara ulaşabilmek için yeni davranışlar geliştirdiğini gözlemlemiştir. Bebekler dünyayı reflekslerle ve fiziksel tepkilerle anlamaya çalışır. Sosyal ve psikolojik yaşantıların bebeklerin bu aşamayı geçirmesinde önemli rolleri vardır. Bebekler oluşturulan kuralların farkındadır. Ama bu dönem içinde bu kuralların neden oluşturulduğunu ve niçin bu kuralların izlenmesi gerektiğini algılayamazlar. Bebekler duyuları ve motor becerileri ile içinde bulundukları dünyayı anlamaya çalışırlar.

    2. İŞLEM ÖNCESİ DÖNEM (2-7 YAŞ)

    Çocuklar iki yaşına geldikleri zaman iletişim kurmak için sembolleri kullanmaya başlarlar. Bu döneme diğer bir adıyla benmerkezci dönemde denilebilir. Çocuk bu dönemde sistemleşmiş tüm kuralları anlamaya başlar buna rağmen yine kendi koyduğu kuralları uygulamak ister. Piaget’e göre 2-7 yaş arası çocuklar oyunu sosyal bir etkinlik olarak algılayamaz. Bu dönem içindeki çocuklar dışardan bakıldığında ortak bir oyun oynuyormuş gibi görünselerde aslında her biri ayrı ayrı bir oyun kurmuştur. Hatta çocuk kendinden yaşça büyük birisiyle aynı oyunu oynuyorsa ona oyun bitiminde oyunu kim kazandı diye bile sorabilir. Ayrıca bu dönemde çocuklar ilişkili olmayan durumlar arasındada bağlantı kurabilirler.

    Örneğin annesi hastaneye doğum yapamaya gidip eve bir bebekle döndüğü zaman çocuk annesinin her hastaneye gidişinde eve bir bebekle döneceğini bekler.

    3. SOMUT İŞLEMLER DÖNEMİ (7-11 YAŞ)

    Çocuk bu yaş dilimi içerisinde benmerkezcilikten uzaklaşır.Bu aşamada benmerkezci aşamanın aksine kurallar sosyal bir etkinlik çerçevesinde oyunu düzenlemede önem kazanır. Yani oyun çocuk için artık bir sosyal etkinlik haline
    dönüşür. Çocuklar bu dönem içinde Piaget’in bilişsel modelinde uyguladığı deneyin gerçekliğini algılayabilirler. (Sıvının görünümü değişse bile miktarın aynı
    kalacağını anlama)

    4. SOYUT İŞLEMLER DÖNEMİ (11 YAŞ VE SONRASI)
    Çocuğun bu dönemdeki zihinsel gücü artı birçok olayı kavrayabilme ve yönetebilme aşamasındadır. Çocuklar bu dönem içinde içinde bulundukları durumları değerlendirip yorumlayabilirler. Çocuklar düşüncelerini organize
    ettikleri için yaptıkları değerlendirmeler görecelik kazanmaya başlar. Çocukların bu devrede yaptığı ahlaki yargıları ve kuralları uygulayış tarzları farklılık gösterebilir.

    GÖKŞEN TÜRKMEN