Dürtü Kontrolsüzlüğü

    Dürtü Kontrolsüzlüğü
    336x280 Reklam Alanı !

    Dürtü organizmanın herhangi bir davranışını başlatan uyarandır. Bu uyaran çevreden, vücuttan yada iç dünyadan kaynaklanabilir. Dürtünün harekete geçirdiği organizmanın davranışları bir amaca hizmet eder; yemek, uyumak, içmek…. Eğer susadıysak su bardağına doğru bizi harekete geçiren dürtülerimizdir.

    Dürtü kontrolsüzlüğü ise karşı konulmaz dürtülerin sonucu olarak yapılan, kişinin kendisine veya başkasına zarar verdiği davranışları sergilemekte kendini alıkoyamadığı bir hastalıktır. Hasta kendini harekete geçiren dürtüye karşı koymaya çalıştığı zaman, vucütta gerginlik artar, kontrol kaybı olabilir. Dürtü kontrol bozukluğu olan kişiler sadece aşırı davranışlarda bulunmakla kalmaz, belli bir davranışı gerçekleştirme isteklerinin de kontrol edilemez olduğunu hissederler. Dürtü bozukluğu yaşayan bireyler duygusal zorlanmaya maruz kalırlar. Özellikle toplum içinde dürtülerini baskılayan birey belli bir zaman sonra bu dürtülere yenik düşer ve toplumdan uzaklaşır. Örneğin Trikotillomanisi olan bireyler içten gelen bir dürtü ile saçlarını yolmak isterler. Birey sadece kendine zarar vermekle kalmaz aynı zamanda toplumda uygun karşılanmayan bir davranışı da sergiler. Birey ne kadar da kendini kontrol etmeye çalışsa da belli bir zaman sonra dürtüye yenik düşer ve toplumdan uzaklaşır. Dürtü bozukluğu yaşayan birey dürtüsel davranmaktadır. Yani sadece dürtülerinin amacına hizmet etmektedir.dürtüsel davranışın ise üç boyutu vardır. Bunlar : davranışın sonuçlarını gösteren verilerin değerlendirilmemesi, birey anlık davrandığı için dürtüsünü kontrol etme başarısındansa anlık elde edeceği hazla yenik düşmesi, toplumsal kurallara ve kısıtlamalara uymayan davranışların baskı altına alınamaması ve engellenememesi.

    Dürtü kontrolsüzlüğü yaşayan hastaların ortak bir takım özellikleri vardır. Bunlar;

    *kendilerine ve çevredekilere zararlı olduğunu bildiği halde yaptığı davranışlarda dürtülerine karşı koyamazlar.

    *dürtülerine bazen direnirler bazen ise öğrenilmiş çaresizlik yaşar ve dürtülerine direnmezler.

    *dürtü başladığı anda gerilmeye başlarlar.

    • yaptıkları davranışın zararı bilmelerine rağmen davranıştan sonra haz duyabilirler.

    • yaptıkları davranışlardan haz duyabildikleri gibi, suçlulukta hissedebilirler.

    Dürtü kontrolsüzlüğünün türleri;

    – Patolojik kumar
    – Kleptomani (çalma hastalığı)
    – Trikotillomani (saç yolma hastalığı)
    – Piromani
    – Aralıklı patlayıcı bozukluk
    – Patolojik cilt yolma
    – Kompulsif (takıntılı) alışveriş
    – Kompulsif (takıntılı) cinsel davranış
    – İnternet bağımlılığı
    – Kendine zarar verme davranışı
    – Tıkınırcasına yeme bozukluğu

    Yukarıda sıralanan dürtü bozukluklarının tedavi aşamasında her bozukluk için uygulanacak farklı yöntemler vardır. Ancak hepsi için uygulanan ortak iki yöntemden bahsedebiliriz. Psikoterapi ve ilaç tedavisi. Dürtü kontrolsüzlüğü bir çeşit kontrol dışına çıkmış bağımlılık türü olduğu için terapide daha çok bilişsel davranışçı yöntemler uygulanır. Örneğin aralıklı patlayıcı bozuklukta sistematik duyarsızlaştırma işe yararken, Kleptomanide örtülü duyarsızlaştırma tekniği kullanılır. Tedavi aşamasında kullanılacak yöntem-teknik ve ilaçları dürtünün çeşidi ve doktorun yöntemleri belirler. Bu nedenle doktorunuzla yapacağın tedavi programına harfiyen uymanız faydalı olacaktır.

    Mehmet Murat ALTAN

    Psikolojik Danışman

    loading...