Geriatrik Hasta Psikolojisi

    Geriatrik Hasta Psikolojisi

    Tıp biliminin gelişmesi, hayat şartlarının iyileşmesi ile beraber 65 yaş üstü nüfus artması beraberinde geriatrik hastaların artmasını sağlamıştır. Geriatrik dönemde yaşlanmaya bağlı vücudun ihtiyaçlarının değişimi ve bu değişime uygun psikolojik destek sağlanması gerekir. Yaşlanma başlı başına bir hastalık olmasa da yaşlanmaya bağlı hastalıklar birey hayat uyumunu bozar. Değişim ve uyumsuzluk her bireyde stres faktörüdür. Yeni duruma uyum ve yeni durumun geliştirilmesi yaşlı bireyler için önemli bir problemdir. Geriatrik hastaya sunulan psikolojik yardımın temel amacı bu dönemde olan hastanın yaşam kalitesini artırmaktır.

    Yaşlılık insanların çevreye uyum yeteneklerinin, problemlerle başa çıkma yeteneklerinin azaldığı, yaşa bağlı pek çok rahatsızlığın yaşandığı bir dönemdir. 65 yaş üstü nüfusun artması ile birlikte Dünya Sağlık Örgütü geriatrik dönemle ilgili çalışmalarını artırmıştır. Bu dönemde hastaya sunulan hizmet kuşkusuz yaşlanmanın durdurulması olmamakla birlikte yeni yaş dönemlerine uyumunu artırmak ve olası sağlık problemlerinin önceden teşhisini koyarak, önlem almaktır.

    Bu dönem hastalarının psikososyal özelliklerini anlamamız ve bu konuda onlara yardımcı olmamız için öncelikle Erickson’un gelişim kuramının son basamaklarına bakmak faydalı olacaktır. İnsanlar hayatlarının sonlarında kendilerini üretken, benliklerini bütünlük içinde hissederlerse daha mutlu olurlar. Ancak bu olumlu duruma karşı durgun ve umutsuz hissederlerse mutsuz olurlar. Bu nedenle yaşlılık döneminde insanların yeni şeyler üretmelerine imkan sağlamak ( hobiler gibi) önemlidir.

    Geriatrik hastalara yardımcı olabilmek için onların fiziksel ve ruhsal özelliklerini bilmemiz yararlı olacaktır. Çünkü hastalarımızı ne kadar tanırsak onlara o kadar yardımcı oluruz.

    Geriatrik hastaların fiziksel özellikleri;

    Duyu organlarının zayıflaması

    Kemik erimesine bağlı iskelette zayıflama

    Kalp damar problemleri ve buna bağlı fonksiyon kaybı

    Sinir sisteminin ve kas kontrol sisteminin zayıflaması ve bunlara bağlı fonksiyon kaybı.

    Cilt problemleri gibi rahatsızlıklar geriatrik hastaların fiziksel ortak özelliklerinin bir kısmıdır.

    Geriatrik hastaların psikolojik özellikler;

    Hayattan zevk almama

    Öz bakımda isteksizlik

    Kendini iş yaramaz, durgun hissetme

    Hafıza problemleri

    Zihinsel aktivite hızında azalma

    Alınganlık gibi çeşitlik özelliklere sahip olurlar.

    Bu özelliklerin bilinmesi hastaya yardım etme konusunda son derece faydalı olur. Örneğin; hayattan zevk almayan bir birey iletişimi kapalı olur. Geriatri hastaları ile iletişim kurmak sabır ister ve bu iletişimin hayattan zevk almak üzerine kurulması gerekir. Yani kaliteli, üretici zaman planlamak hastamıza bizi yakınlaştırır.

    Geriatrik dönem hastalarla iletişim yalın ve samimi olmalıdır. Onların her zaman yanında olduğumuzu, ihtiyaç hissettikleri her durumda bize başvurabileceklerini hissettirmeliyiz. Hastamız kendini güvende hissettiği zaman kuşkusuz rahatlamış olacaktır. Geriatrik dönemin fiziksel ve psikolojik özelliklerinden de anlaşılacağı gibi bu dönemde hastaların hem psikolojik hem fiziksel desteğe ihtiyaçları vardır. Tıbbi ekip hastanın fiziksel ve ruhsal problemlerinin teşhisi ve tedavisi noktasında önleyici davranmalıdır. Hastada görülebilecek rahatsızlıklara karşı erken önlemler almak hasta için hayati bir durumdur.

    Hasta yakınlarının da endişelerini gidermek, onlara yol göstermek için hasta hakkında ve hastalık hakkında bilgilendirmek önemlidir. Çünkü hasta yakınları bazen nasıl davranacağını şaşırmakta ve bu şaşkınlık halinde yanlış yapabilmektedir. Hasta yakınlarını bilgilendirirken dikkat edilmesi gerekilen önemli bir durumda hasta yakınlarına çok ayrıntı vermemektir. Çünkü bazen ayrıntılar hasta yakınlarını kaygılandırabilir ve hem kendisi hemde hasta olumsuz duygular yaşayabilir. Yine hastaya refakat edecek yakını için hasta bakımı hakkında bilgi verilebilir. Örneğin hastayı üzecek film vs yayınlardan uzak tutulması, egzersizlerinin kontrol edilmesi ve hastanın egzersizlerini yapmaya teşvik edilmesi, ilaçların takibi, sosyal hayata katılımının önemi konularında hasta yakını bilgilendirilmelidir.

    Hasta yakını ve hasta arasında kurulacak en önemli şey güven ve sevgidir. Hasta öz bakımını yapamadığı zaman refakatçisinden utanmayacak kadar ona yakın olmalıdır.

    Mehmet Murat ALTAN

    Psikolojik Danışman

    loading...