Uçuş Korkunuz mu, Uçuş Fobisiniz mi Var? / Psikolojik Danışman Dilan YAVCİK

    Uçuş Korkunuz mu, Uçuş Fobisiniz mi Var? / Psikolojik Danışman Dilan YAVCİK

    Çağımızda uçak tam gününüzü alan seyahatleri birkaç saate sığdırabilen zamandan tasarruf için birebir olan bir yolculuk seçeneğidir. Fakat uçuş korkusuna sahip insanlar uçaktan kaçınıp daha uzun sürede uçuş yapmakta ya da uçuş sırasında ciddi fiziksel belirtiler göstermektedir.Bu korku çoğu insanın seyahatlerde yaşam kalitesini etkilemektedir.Peki bu uçuş korkusu nedir?Uçuş fobisi uçuş korkusuyla aynı mıdır? Farklısıyla bu iki kavramı birbirinden ayıranlar nelerdir?Uçuş korkusu nelerden kaynaklanabilir ve profesyonel anlamda hangi tedavi yöntemleriyle bu korku yenilebilir?Bu soruların cevabını aşağıdaki yazıda bulabilirsiniz.

    Uçuş Korkusu Nedir?

    Halk arasında uçak korkusu olarak bilinse de aslında ‘uçuştan korkma’ durumudur.Uçuş korkusu olan kişiler çoğunlukla uçağın içerisine girer girmez çarpıntı, huzursuzluk, karıncalanma hali, kalp krizi geçirecekmiş gibi tedirgin olma hali yaşar. Bazılarında mide ve bağırsak sistemine bağlı rahatsızlıklar da ortaya çıkabilir. Mide bulantısı, baş dönmesi, ciddi kulak uğultusu gibi belirtiler görülür. Yüzdeki kanın çekilmesine bağlı olarak sapsarı kesilme, terleme, titreme gibi belirtiler ortaya çıkar.

    Uçuş Korkusu ve Uçuş Fobisi Nasıl Ayırt Edilir?

    Uçuş korkusu ve uçuş fobisi aynı anlamlarda kullanılsa da aslında farklı durumları ifade etmektedir.Uçuş korkusu mantıklı sebeplerden ötürü gelişirken uçuş fobisi mantığa dayanan ya da dayanmayan yoğun anksiyete duygusu olarak adlandırabilir.Bazı küçük farklılarla tanıları daha da kolaylaştırabilir.

    Uçuş Korkusu

    -Sağlıklı kişilerde olabilir.

    -Tehlikeli uçuş durumlarına karşı gelişir.(kaza,yükseklik,yıldırım,sis,fırtına,türbülans,terörizm)

    -Kişi korkunun nedenini açıklayabilir.

    -Kişi hasta sayılmaz.

    Uçuş Fobisi    

    -Nörotik(Ruhsal sorunlar nedeniyle kaygı, sıkıntı, takıntı gibi rahatsızlıkları olan kimse), anksiyöz ( kaygılanma güdüsünün en üst düzeyde hissedilmesi ile kendini gösteren bir rahatsızlık türü ) kişilerde görülür.

    -Tehlikeli olmayan koşullarda da çıkabilir(Uçağın kapalı ortamı,gürültüsü,titreşimi,13 gibi uğursuz numarası,kırmızı rengi vs.)

    -Korkunun irrasyonel, absürd ve semboliktir.

    -Tedavi gerektirir.

    Uçuş Korkusunun Kökenleri

    Psikoloji otoritelerince bu konuya bazı yorumlar getirilmiştir.

    Fenichel, uçuş korkusunun,infantil düşme ve arkepital yükseklik korkularının bir türevi olduğunu iddia etmiştir.Buna göre;on binlerce yıl önce,geceleri vahşi hayvan saldırılarından ve su yükselmelerinden kendilerini korumak için ağaç tepelerinde uyumak zorunda kalan insanlar,uykuda ağaçtan düşerek ölmekten veya sakat kalmakta idiler.Bu korkuların bizim neslimize aktarılması uçuş korkusunun sebebi olabilir.

    Jung’un kolektif bilinçdışı kuramına göre,yüksekten düşerek ölme ve sakat kalma endişesi genlerimize işlenmiş derin korkulardan biridir.Bizler bu şekilde ölen atalarımızın değil,ölmeyip ‘yüksekten düşme’korkusunu bize genetik yoldan aktaran insanların torunları olduğumuz için,derinlerimizde böyle bir korkuyu taşımaya devam etmekteyiz.

    Freud,fobilerde korkunun orijinal kaynağının bastırıldığını ve anksiyetenin (yer değiştirerek) bir duruma veya nesneye bağlandığını ileri sürmüştür.Uçak içindeyken kaderinin başkasının elinde olduğunu bilmek, yani kontrolün elinde olmadığı endişesi de uçuş korkusuyla ilişkilendirilmiştir.Bu yorumda akla yakın sayılabilir.

    Özetle Uçuş Korkusunun Altındaki Olası Nedenler Nelerdir?

    -Uçağın nasıl uçtuğunun aklına sığdıramama(Pegasus Havayolları şirketinin patronu Ali Sabancı bile ‘hala uçağın nasıl uçtuğuna hayret ettiğini ‘söylemişti)ve bununla güvensizlik

    -Daha önce olumsuz uçuş deneyimleri ve bunlara karşı geliştirilen öğrenmeler(şartlanmalar)

    -Uçuşun kendi kontrolünün dışında gerçekleşiyor olması,

    -Kapalı yer ve yükseklik korkuları,

    -Kötümser düşünceler ve felaket senaryoları…

    Tedavi Teknikleri Nelerdir?

    Profosyonel yardım gereken uçak korkusuna sahip bireylerin faydalanabileceği tedavi yöntemleri..

    1)İlaç Tedavisi: Uçuş korkularında en iyi en etkili ilaçlar antidepresanlardır.Benzodiazepin grubu ilaçlar uçuş korkusunu tedavi etmese de yatıştırma da etkili olur.Uzman dahilinde kullanılır.

    2)Psikoterapi: Kişiyi anlamaya çalışmak,dinlemek,özel problemlerin çözümüne yardımcı olmak,geleceğe yönelik kaygılarına karşı gerçekçi destek ve güvenceler vermek çok rahatlatıcı olabilir.

    3)Bilişsel Davranışcı Tedavi: Tedavi süresi 1-1,5 saatten az olmalıdır ve 8-12 seans uygulanabilir.Terapist ve ko-terapist gözetiminde tekrarlanan tedavilerin ,kişilerin boş zamanlarında da kendi kendine uygulanmak üzere ev ödevi şeklinde devamı yararlı olur.

    4)Sanal Gerçeklik: Sanki gerçek uçuştaymış gibi,görsel ve diğer algıları gerçek gibi hissettiren bilgisayar donanımları ve elektronik aletlerin olduğu ortamda kişi,kaygıyı yaratan uyaranların kopyalarıyla görsel olarak yüzleştirilir.

    5)EMDR: Beyin verilen çift yönlü periyodik görüntü ve ses yoluyla ,geçmişte yaşanan korkutucu/travmatik depolanmış anı ve görüntülerinin tetiklediği sıkıntı silinir.

    6)Bibliyoterapi: Okuma ve pratik yapma yoluyla kendi kendine yardım rehberi olarak özgül fobilerin tedavisinde etkili olduğu öne sürülmüştür. BİB,diğer özgül fobilerde iyi sonuç vermekle birlikte uçuş korkusunda etkili bir tedavi yöntemi olarak bulunmamıştır.

    Bu konu hakkında daha ayrıntılı bilgi almak isterseniz benim yazarken yararlandığım Nobel Yayınevi’nin Havacılık ve Uzay Psikolojisi(Prof. Dr. Muzaffer ÇETİNGÜÇ) kitabına bakabilirsiniz.

    Dilan YAVCİK

    Psikolojik Danışman

    dyavcik@gmail.com

    loading...